Cryptovaluta zijn in Nederland belastbaar vermogen. De Belastingdienst beschouwt Bitcoin, Ethereum en andere coins als bezittingen die je opgeeft in box 3, net zoals een spaarrekening of beleggingsportefeuille. Wat je werkelijk verdiend hebt in een jaar doet er voor de berekening niet toe: het gaat om wat je bezit op 1 januari.
Dat systeem klinkt misschien vreemd als je gewend bent aan belasting betalen over winst. Maar box 3 werkt anders. Dit artikel legt uit hoe de regeling precies in elkaar zit, wanneer je onder de vrijstelling valt, en wat je moet bijhouden voor je aangifte.
Wat is box 3 en hoe werkt het voor crypto
Box 3 is de belastingcategorie voor vermogen dat je niet actief inzet als ondernemer. Denk aan spaargeld, aandelen, vastgoed dat je verhuurt, en dus ook cryptovaluta. De Belastingdienst belast niet je daadwerkelijke rendement, maar een fictief, forfaitair rendement over je vermogen [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_box_3/].
Dat forfaitaire rendement is een percentage dat de overheid jaarlijks vaststelt, gebaseerd op gemiddelde rendementen voor verschillende vermogenscategorieën. Over dat fictieve rendement betaal je vervolgens 36% belasting (tarief 2024). Of je crypto in werkelijkheid 40% is gestegen of 20% is gedaald, maakt voor de berekening geen verschil. [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_box_3/]
Het peilmoment is 1 januari van het belastingjaar. De waarde van je cryptoportefeuille op die datum bepaalt wat je opgeeft.
Welke cryptovaluta vallen onder box 3
Alle cryptovaluta vallen onder box 3. Er is geen onderscheid tussen grote munten en kleine altcoins: Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), Solana (SOL), stablecoins zoals USDC, en zelfs minder bekende tokens tellen allemaal mee als vermogen.
Ook NFTs die een duidelijke marktwaarde hebben, worden door de Belastingdienst beschouwd als bezitting in box 3. Crypto die je aanhoudt op een exchange, in een hardware wallet, of in een DeFi-protocol: de locatie maakt niet uit. Het gaat om eigendom.
Crypto die je zakelijk aanhoudt via een BV valt buiten box 3. In dat geval rapporteer je de waarde in de vennootschapsbelasting. Voor ZZP’ers die privé crypto bezitten, geldt gewoon box 3, tenzij de Belastingdienst de activiteiten als actieve handel kwalificeert. Daar kom je later in dit artikel op terug.
De vrijstelling en drempel voor crypto in box 3
Je betaalt geen belasting over je vermogen in box 3 als je totale vermogen onder de heffingsvrij vermogen grens blijft. In 2024 is die grens 57.000 euro per persoon, en 114.000 euro voor fiscale partners samen [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_box_3/].
Je crypto telt mee bij al je andere bezittingen in box 3: spaargeld, beleggingen, een tweede woning. Schulden mag je onder voorwaarden aftrekken van je vermogen, maar ook daarvoor geldt een drempel.
Heb je op 1 januari voor 15.000 euro aan crypto en 30.000 euro aan spaargeld, dan kom je op 45.000 euro totaalvermogen. Dat ligt onder de vrijstelling van 57.000 euro, dus betaal je geen box 3 belasting. Maar je bent wel verplicht het vermogen aan te geven in je aangifte, ook als er geen belasting over verschuldigd is.
Hoe bereken je de belasting op je crypto vermogen
De berekening werkt in drie stappen.
Stap 1: bepaal je grondslag. Dat is je totale vermogen in box 3 op 1 januari, min het heffingsvrij vermogen. Heb je 120.000 euro aan vermogen en ben je alleenstaand, dan is je grondslag 120.000 min 57.000 euro = 63.000 euro.
Stap 2: bereken het forfaitaire rendement. De Belastingdienst verdeelt je grondslag over drie categorieën: spaargeld, beleggingen en schulden. Elk heeft een eigen forfaitair rendement. Crypto valt in de categorie “overige bezittingen”, waarvoor het forfaitaire rendement in 2024 op 6,04% ligt [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_box_3/].
Stap 3: bereken de belasting. Over het berekende rendement betaal je 36% belasting (2024). Op een grondslag van 63.000 euro in de categorie overige bezittingen komt dat neer op: 63.000 x 6,04% x 36% = ongeveer 1.371 euro. [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_box_3/]
Het werkelijke bedrag hangt af van hoe je vermogen verdeeld is over de categorieën. De Belastingdienst berekent dit automatisch als je je aangifte invult.
Waardering van crypto op 1 januari voor de aangifte
Je geeft de marktwaarde van je crypto op 1 januari 00:00 uur op in je aangifte. Dat klinkt eenvoudig, maar crypto handelt 24 uur per dag en koersen kunnen op één dag sterk bewegen.
De gangbare aanpak is de slotkoers of een gemiddelde dagkoers van 1 januari, afkomstig van de exchange waar je de crypto aanhoudt. Grote exchanges zoals Coinbase, Kraken of Bitvavo tonen historische koersen. Voor coins die niet op grote exchanges staan, kun je sites als CoinGecko of CoinMarketCap raadplegen voor de historische waarde op die datum.
Bewaar de pagina of maak een screenshot op 1 januari. De Belastingdienst kan om onderbouwing vragen, en een koers die je achteraf opzoekt is moeilijker te verantwoorden dan een koers die je op het moment zelf hebt vastgelegd. Heb je meerdere wallets of exchanges, tel dan alle posities bij elkaar op voor het totaalbedrag.
Verschil tussen box 3 en box 2 voor crypto traders
De meeste particuliere cryptobezitters vallen in box 3. Maar wie actief en professioneel handelt in crypto kan door de Belastingdienst worden ingedeeld in box 1 (resultaat overige werkzaamheden) of, via een BV-structuur, in box 2.
De grens is niet scherp gedefinieerd in de wet, maar de Belastingdienst kijkt naar een combinatie van factoren: handelsfrequentie, tijdsinvestering, gebruikte kennis en of je structureel winst maakt boven wat normaal vermogensbeheer oplevert. Iemand die dagelijks handelt, gebruik maakt van geautomatiseerde strategieën en hier substantieel inkomen uit genereert, loopt het risico in box 1 te worden ingedeeld.
In box 1 worden werkelijke winsten belast tegen het progressieve tarief, dat kan oplopen tot 49,5% (2024). Dat is een stuk zwaarder dan de forfaitaire heffing in box 3. Box 2 is alleen van toepassing als je crypto aanhoudt via een BV en je een aanmerkelijk belang hebt. Het tarief in box 2 bedraagt 24,5% over de eerste 67.000 euro winst en 33% daarboven (2024) [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/aanmerkelijk_belang/].
Twijfel je in welke box je valt? Een belastingadviseur die ervaring heeft met crypto kan dat voor jouw situatie beoordelen.
Praktische tips voor crypto aangifte in box 3
Een correcte aangifte begint met goede administratie het hele jaar door, niet op het moment dat je de aangifte opent.
Exporteer transactieoverzichten. Vrijwel alle exchanges bieden een CSV-export van je transactiehistorie. Download die jaarlijks en bewaar ze. Dit is niet alleen handig voor je aangifte, maar ook als de Belastingdienst ooit vragen stelt.
Leg de waarde op 1 januari vast. Maak elk jaar op 1 januari een screenshot van je portfolio-overzicht op elke exchange en wallet die je gebruikt. Noteer de totaalwaarde in euro’s.
Gebruik crypto-belastingsoftware. Tools zoals Koinly of CoinTracking kunnen transactiegeschiedenissen van meerdere exchanges samenvoegen en automatisch een overzicht genereren voor je aangifte. Dat bespaart werk en vermindert de kans op fouten.
Geef ook kleine bedragen aan. Er is geen minimumgrens per coin. Als de totale waarde van je crypto boven nul euro uitkomt en je totaalvermogen boven de vrijstelling ligt, geef je alles op.
Bewaar documentatie zeven jaar. De Belastingdienst kan tot zeven jaar terug controleren. Gooi dus geen oude exports of screenshots weg.
Veelgestelde vragen over crypto belasting box 3
Moet ik crypto aangeven in box 3 als het onder de vrijstelling ligt?
Ja. Je bent verplicht je vermogen aan te geven, ook als het totaal onder het heffingsvrij vermogen van 57.000 euro (2024) blijft. Je betaalt dan geen belasting, maar de aangifte zelf is wel verplicht. Geef de waarde van je crypto op 1 januari op in je aangifte inkomstenbelasting.
Hoe bepaal ik de waarde van mijn crypto op 1 januari?
Gebruik de marktkoers op 1 januari van het belastingjaar. Grote exchanges tonen historische koersen in je accountoverzicht. Voor coins die niet op je exchange staan, raadpleeg je CoinGecko of CoinMarketCap voor de historische dagkoers. Maak een screenshot als bewijs en bewaar dat bij je administratie.
Kan ik van box 3 naar box 2 overstappen als ik veel crypto trade?
Niet zomaar. Box 2 geldt voor aanmerkelijkbelanghouders in een BV, niet voor particuliere handelaren. Wie actief en professioneel handelt, kan door de Belastingdienst in box 1 worden ingedeeld, waar werkelijke winsten belast worden. De indeling hangt af van je specifieke situatie, niet van een zelfgekozen keuze.
Welke documenten moet ik bijhouden voor mijn crypto aangifte?
Bewaar transactieoverzichten van alle exchanges (CSV-exports), screenshots van je portfoliowaarde op 1 januari, en documentatie van wallets die je privé beheert. Bewaar deze documenten minimaal zeven jaar, omdat de Belastingdienst over die periode kan controleren.
Wat gebeurt er als ik crypto niet aangeef in box 3?
Dat wordt beschouwd als het onjuist of onvolledig doen van aangifte. De Belastingdienst kan een naheffing opleggen, verhoogd met rente en mogelijk een boete. Bij opzettelijke verzwijging kan de boete oplopen tot 300% van de verschuldigde belasting. Aangifte doen is dus de enige verstandige keuze. [bron: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_box_3/]
Dit is geen beleggingsadvies. De belastingregels rond crypto kunnen wijzigen en de toepassing hangt af van je persoonlijke situatie. Doe altijd je eigen onderzoek of raadpleeg een AFM-geregistreerd adviseur of belastingspecialist voordat je beslissingen neemt.
{AUTHOR_BIO}
